Η Νύχτα πριν Πέσει το Παρίσι(2014)

(Diplomatie / Diplomacy)  Πρώτη προβολή: 04-12-2014

Με ένα σφιχτό σκηνοθετικό ρυθμό και δυο εξαιρετικές ερμηνείες, αυτή η σχετικά μικρής διάρκειας ταινία ( μια ώρα και 24΄) αποδεικνύεται εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και αποκαλυπτική: τόσο των χαρακτήρων των ανθρώπων που διαχειρίζονται τις τύχες του απλού λαού (που κοιμάται, στην προκειμένη περίπτωση με την ελπίδα ότι με το ξημέρωμα όλα θα πάνε καλύτερα), όσο και των κωδίκων, των συμβάσεων, που διαμορφώνουν αυτούς τους χαρακτήρες.

Ο Σλέντορφ πατάει επάνω στο ομώνυμο θεατρικό έργο με τους ίδιους συντελεστές, αλλά μάς δείχνει εμβόλιμα και τις κινηματογραφικές εξελίξεις της πολιορκίας. Αυτές οι μικρές εναλλαγές παρατείνουν την αγωνία κι ανεβάζουν την περιέργειά μας να δούμε πώς αποφεύχθηκε εντέλει το κακό. Έχουμε σχεδόν ξεχάσει ότι δεν έγινε τελικά και κρατάμε την αναπνοή μας σα να επίκειται από στιγμή σε στιγμή, σα να πρόκειται να αλλάξει το δικό μας παρόν από κάποιο πιθανό παρελθόν.

Ο Volker Schlöndorff εξακολουθεί να κρατά ένα υψηλό σκηνοθετικό επίπεδο, με πειθώ και ακρίβεια στις απεικονίσεις του, με υπέροχα σκηνικά και καλογραμμένους χαρακτήρες, χωρίς να επιστρέφει, όμως, στη μνημειακότητα των ταινιών που τον καθιέρωσαν. Δεν του το ζήτησε και κανείς, άλλωστε.

Αν και η όλη αισθητική παραμένει περισσότερο θεατρική και σχεδόν καθόλου κινηματογραφική, κερδίζει το ενδιαφέρον μας χάρη στους καλογραμμένους διαλόγους, το σασπένς της κλιμάκωσης των (φανταστικών στην πραγματικότητα) γεγονότων και την υπέροχη ερμηνεία των δύο λαμπρών πρωταγωνιστών.

Βλέποντας το φιλμ, ακούγοντάς τους να παραθέτουν τα επιχειρήματά τους, ακόμη κι αν εκ προοιμίου ξέρουμε όλοι ότι το Παρίσι δεν ανατινάχθηκε, δεν μπορείς παρά να εμπλακείς σε αυτή την γοητευτική, ιδιοφυή, αγωνιώδη αναμέτρηση λογικής και ηθικής, υποταγής στις διαταγές μιας ηγεσίας και σε ένα μεγαλύτερο ανθρώπινο καθήκον.

Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε, αλλά ο Σλέντορφ, δεινός κινηματογραφιστής, δοκιμασμένος σε είδη που καλύπτουν τα πάντα, από το ντοκιμαντέρ μέχρι τη βαριά αλληγορία, διαπερνά τους τοίχους της κρίσιμης σουίτας του ιστορικού ξενοδοχείου Meurice και συνθέτει ένα πορτρέτο ανθρώπων στα όρια, ανάμεσα στην πλάνη και τον ηρωισμό.

Ως ταινία, δεν αποφεύγει εντελώς τις θεατρικές ευκολίες, είναι στατική και φλύαρη. Στολίζεται όμως από τον Σλέντορφ με μερικές φίνες κινηματογραφικές πινελιές, όπως το απαλό ημίφως που «εξαφανίζει» τις στολές μέσα στο ντεκόρ και αναδεικνύει τα πρόσωπα ή η εναρκτήρια σεκάνς με την αντίστιξη ανάμεσα στη μουσική του Μπετόβεν και την ολοκληρωτική καταστροφή της Βαρσοβίας.

Η ταινία -παρά το production value και την αναβίωση της εποχής- δεν καταφέρνει να ξεφύγει τελείως από τις θεατρικές καταβολές της. Αποτελεί στην πραγματικότητα μια θεατρική παράσταση με ωραία σκηνικά και κοστούμια, γυρισμένη για το σινεμά.

Είναι αλήθεια ότι η ταινία χάνει πολλές φορές την κινηματογραφική της ουσία, μετατρέποντας τη ροή της υπόθεσης σε ένα μεγάλης διάρκειας μονόπρακτο, αφού οι κλεφτές σκηνοθετικές ματιές με μικρές εξωτερικές σκηνές και οι περιστασιακοί πυροβολισμοί, μη όντας τελικά απαραίτητοι, αδυνατούν να απεγκλωβίσουν το εγχείρημα από την έννοια του φιλμαρισμένου θεάτρου.

Ο Σλέντορφ δεν προσπαθεί να κρύψει ότι η ταινία είναι ουσιαστικά κινηματογραφημένο θέατρο. Και δεν πειράζει, οι πρωταγωνιστές είναι αρκετοί για να κρατήσουν ζωντανό το ενδιαφέρον.