Πέρα Από τα Βουνά(2015)

(Shan he gu ren / Mountains May Depart)  Πρώτη προβολή: 17-03-2016

Η εξέλιξη της υπόθεσης, θυμίζει ένα αυθεντικό μελόδραμα, με τεράστιες υπόγειες συμβολικές προεκτάσεις.

Όσοι συγκλονιστήκατε από την Αίσθηση Αμαρτίας, μην περιμένετε ανάλογη θεματική ή δομή εδώ. Θα δείτε ένα πρόσωπο του σκηνοθέτη πιο ανθρώπινο, πιο συμπονετικό. Ίσως, μάλιστα, να βρείτε και το πολιτικό της υπόβαθρο πληρέστατο. Και θα συγκινηθείτε με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο με τη χρήση του Go West.

Μεγάλος σκηνοθέτης ο Jia Zhangke. Γιατί κατορθώνει να μετατρέψει την καθημερινότητα σε υψηλή τέχνη. Το κάνει τεχνητά, το κάνει και ουσιαστικά. Πχ, καθώς αλλάζουμε χρονιά αλλάζει το φορμά της ταινίας, όπως και τα χρώματα και την υφή της.

Όπως και να έχει, παρά τις αδυναμίες του, το «Πέρα από τα βουνά» είναι μια ταινία που γοητεύει.

Και παρότι μοιάζει να υπηρετείται περισσότερο εγκεφαλικά εδώ απ' ότι στα προηγούμενα φιλμ του Ζάνγκε, δια της αυστηρότητας της δομής και μιας δραματουργίας που ενίοτε «σκορπίζει», κλιμακώνεται σε έναν επίλογο που σε συνεπαίρνει με την πίκρα και τις συγκινήσεις που βροντερά αποδεσμεύει.

Το πρώτο μέρος, που πραγματεύεται την Κίνα στο κατώφλι του 21ου αιώνα, μπαίνει βαθιά στην ψυχολογία ενός λαού σε μετάβαση, βουτηγμένου στην παγίδα της ελπίδας και στην κουρασμένη παράδοση, και είναι το πιο ισορροπημένο. 

Είναι το θέμα που διαπραγματεύεται σε όλες σχεδόν τις ταινίες του (από τις βραβευμένες με Χρυσό Λιοντάρι «Ακίνητες Ζωές» μέχρι την πρόσφατη «Αίσθηση Αμαρτίας»), συνήθως πιο αποτελεσματικά απ' ό,τι εδώ όπου η αφήγησή του καταναλώνεται σε λεπτομέρειες και η ιστορία όσο πάει και ξεχειλώνει.

Με μια εικαστική έκρηξη χρωμάτων και στιλιζαρισμένων πλάνων ο Ζία Ζάνγκε προσπαθεί, σε μια φιλόδοξη κίνηση, να παρουσιάσει και να κριτικάρει την υπερβολικά γοργή εξέλιξη της Κίνας και της στροφής της προς τη Δύση, κόβοντας τους συνδέσμους με τη δική της κουλτούρα και παράδοση. Μόνο που ο τρόπος του για να κάνει αυτήν την κινηματογραφική δήλωση είναι τόσο επιτηδευμένος και φορτωμένος, που καταλήγει με μια ταινία σχηματική και φλύαρη.

Όμως το «Mountains May Depart» όσο κι αν είναι φιλόδοξο στο εύρος και τις προθέσεις του κι όσο κι αν κατορθώνει να γίνεται συγκινητικό σε συγκεκριμένες στιγμές, όσο κι αν η μαεστρία ενός εξαιρετικά ικανού σκηνοθέτη δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί, είναι επίσης ένα φιλμ με αδυναμίες στο σενάριο που συχνά είναι γεμάτο ευκολίες και αμήχανες στιγμές που θυμίζουν κακή τηλεόραση και στους χαρακτήρες που δεν ξεφεύγουν ποτέ από το σχηματικό.

Ο Τζια είναι ένας άκρως ενδιαφέρων και απαραίτητος καλλιτέχνης για τη χώρα του αλλά και για το παγκόσμιο σινεμά. Δυστυχώς, αυτή η πιο πρόσφατη – και μάλλον πιο φιλόδοξη έως σήμερα – δουλειά του δεν αντικατοπτρίζει επάξια το ταλέντο αλλά και τη σημασία του ως «ακτιβιστή» και ουμανιστή δημιουργού.