Χειμερία Νάρκη(2014)

(Kis Uykusu / Winter Sleep)  Πρώτη προβολή: 05-02-2015

Ρεαλιστής και ταυτόχρονα συμβολικός, επιβάλλει το απαιτητικό προσωπικό κινηματογραφικό στιλ του και υπογράφει άλλη μία πολυδιάστατη μελέτη της αντιφατικής, ταραγμένης και πολύπαθης ανθρώπινης συνείδησης, η οποία δίκαια βραβεύτηκε με Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κανών.

Η «Χειμερία νάρκη» είναι μια ταινία που σου δίνει την αίσθηση ότι η ίδια βρίσκεται σε χειμερία νάρκη στην οποία τελικά σε «φυλακίζει», γλυκά ακόμα και τρυφερά μπορώ να πω. Και ναι, διαρκεί πολύ. Μα η διάρκειά της, τελικά την δικαιώνει.

Προκειμένου να δώσει όσο πιο γλαφυρά γίνεται την κρυμμένη αλήθεια των δεσμών μεταξύ ανθρώπων (είναι η Εξουσία ως Αγάπη), ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης δεν φείδεται του κινηματογραφικού χρόνου, πράγμα που ενδέχεται να ενοχλήσει αρκετούς.

Η υπόσχεση είναι ότι στο τέλος θα εγκαταλείψεις ικανοποιημένος την αίθουσα. Όχι επειδή η ταινία τελείωσε. Αλλά επειδή για περισσότερες από τρεις ώρες έγινες μάρτυρας μιας πλήρως συνειδητοποιημένης επίκλησης σε ένα απαιτητικό μα και γενναιόδωρο σινεμά που πρέπει κανείς να υπερασπίζεται.

Ο Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν, χωρίς να εγκαταλείπει τα γενικά πλάνα (ακόμη και οι εσωτερικοί χώροι έχουν άπλα), δημιουργεί παράλληλα μια άλλη πλανοθεσία των ίδιων των διαλόγων, με μίνιμουμ ερμηνευτική παρέμβαση των ηθοποιών (θυμήθηκα, κάπως, τις ταινίες της Ντιράς), όπου τα «λεκτικά πλάνα» κρύβουν άλλους, ασυνείδητους διαλόγους. Εδώ βρίσκεται η ουσία του εγχειρήματος.

Εντάξει, τι να λέμε, ο άνθρωπος κάνει συγκλονιστικό σινεμά. Ο καλύτερος Τούρκος σκηνοθέτης της εποχής μας κι ένας από τους σπουδαιότερους δημιουργούς του σύγχρονου παγκόσμιου σινεμά, τα καταφέρνει και με αυτό το παράτολμο εγχείρημά του. Γιατί είναι πολύ δύσκολο να πείσεις έναν θεατή να καθίσει στην καρέκλα ενός κινηματογράφου για τρεις και βάλε ώρες και αυτό που θα δει να είναι συναρπαστικό από το πρώτο έως το τελευταίο λεπτό.

Εξακολουθεί να είναι μια αρκετά καλή ταινία. Ίσως αυτοί που δεν ξαναείχαν επαφή με τον Τούρκο δημιουργό και δεν τρόμαξαν από την τεράστια διάρκειά της να γοητευτούν. Μα οι υπόλοιποι, πιθανόν να θελήσουν να ξαναγυρίσουν στο σκηνοθετικό του παρελθόν.

Ενδιαφέρουσα «βουτιά» στην ψυχοσύνθεση των χαρακτήρων, μία σπουδή πάνω στην τέχνη της συζήτησης, με όμορφη φωτογραφία. Ιδιαιτέρως απαιτητική για τον θεατή, κυρίως εξαιτίας της τεράστιας διάρκειάς της.

Με έναν ήρωα που χρησιμοποιεί τις λέξεις και τις ιδέες ως το προσωπικό του καταφύγιο και μηχανισμό άμυνας (ή ίσως επίθεσης), ο Τσεϊλάν στήνει ένα μάλλον πικρό σχόλιο για την απόσταση που χωρίζει πλέον την πνευματική και την αληθινή ζωή και το ακόμη μεγαλύτερο κενό που χωρίζει τους ανθρώπους στην χώρα του όχι μόνο με τρόπο ταξικό μα και κοινωνικό ακόμη και ηθικό.

Δράμα υπάρχει, αλλά είναι σπαρμένο σε μια ταινία ιδεών, που παρόλο ότι αποκυρήσσει το ίδιο το κήρυγμα που χαρακτηρίζει τον άνδρα πρωταγωνιστή, δεν το αποφεύγει στον πυρήνα του.