O Άνθρωπος που Έβλεπε τα Τρένα να Περνούν(1966)

(Closely Watched Trains)  Πρώτη προβολή: 05-08-2004

Έχει οικουμενικό θέμα, είναι βαθιά ανθρώπινη και τρυφερή με λεπτό χιούμορ. Βλέπεται ευχάριστα και με ιστορικό, κοινωνικό και ψυχολογικό ενδιαφέρον.

Μια όμορφη πικρόγλυκη ταινία, γύρω από την αθωότητα, δοσμένη με φρεσκάδα, χιούμορ, και μια ελευθερία στην έκφραση που λίγο μετά θα διακόψει η απάνθρωπη εισβολή των σοβιετικών τανκ στην Πράγα.

Το φιλμ του Μενζέλ υπερβαίνει την περίοδο στην οποία τοποθετείται η αφήγησή του. Σατιρίζει ανηλεώς, μεταξύ άλλων, την καταγωγή των ηρώων στα εθνικά αφηγήματα, τη σεξουαλική καταπίεση και το φετίχ της γραφειοκρατίας (θεσπέσια η σκηνή με τις σφραγίδες στο γυμνό γυναικείο σώμα), συστατικά στοιχεία της κοινωνικής πραγματικότητας του κράτους στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα.

Η πιο διάσημη ταινία του τσέχικου νέου κύματος, βραβευμένη με το Οσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας το 1968, αλλά κυρίως γραμμένη και σκηνοθετημένη σαν ένα ποίημα που απαγγέλει την ενηλικίωση ενός αντί-ήρωα και μιας ολόκληρης χώρας.

Ο Άνθρωπος που έβλεπε τα τρένα να περνούν, όχι του Ζορζ Σιμενόν αλλά του σπουδαίου Μπόχουμιλ Χράμπαλ, που μετέφερε στη μεγάλη οθόνη ο Γίρι Μένζελ μόλις στα είκοσι οκτώ του χρόνια σε ένα πολλαπλών αποχρώσεων, σαρδόνιου χιούμορ και ευπρόσδεκτης φρεσκάδας, έξοχα ισορροπημένο ιλαροτραγικό σκηνοθετικό ντεμπούτο είναι το πορτρέτο ενός νεαρού, ράθυμου, τελείως άπειρου σταθμάρχη με καταγωγή από οικογένεια ξακουστών ρεμπεσκέδων.

Τραγωδία, παράλογο, έρωτας και κωμωδία αναμειγνύονται σε ένα γλυκόπικρο ποίημα για την ανδρική αφέλεια και τη βία της πραγματικότητας. Το φιλμ που έβαλε για τα καλά στο χάρτη το τσεχοσλοβάκικο νέο κύμα, κερδίζοντας το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας.

Δίκαια διάσημο, το Όσκαρ Καλύτερης Ξένης Ταινίας του 1968 είναι ένα καλοπροαίρετο αλλά και δηλητηριώδες σινεμά βινιέτας που συνδιαλέγει διαρκώς την κεντρική του ιστορία με το ιστορικό του φόντο.

Πρόκειται για μια γλυκόπικρη κομεντί ενηλικίωσης, που μέσα από το χιούμορ και την παιχνιδιάρικη και σατιρική της επιφάνεια, δεν μπορεί και ούτε και θέλει να κρύψει την μελαγχολική της διάθεση για τα ανθρώπινα.

Πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Γίρι Μένζελ που έφυγε το 2020 (βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του σπουδαίου Τσέχου συγγραφέα Μπόχουμιλ Χράμπαλ), από τα ωραιότερα δείγματα του Νέου Τσέχικου Κύματος, προβλήθηκε... στον υπόλοιπο κόσμο το 1967 και τιμήθηκε με το Οσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, βάζοντας τον δημιουργό της στον χάρτη του πολιτικού, ιδεαλιστικού, αξέχαστου σινεμά.

Αποτελεί το ντεμπούτο του Μένζελ στη μεγάλου μήκους ταινία και απέσπασε το Οσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, ανάμεσα σε άλλες διακρίσεις. Θεωρείται μια από τις πιο αντιπροσωπευτικές ταινίες του τσέχικου νέου κύματος της δεκαετίας του '60.