Το Ξύπνημα της Άνοιξης(2015)

Πρώτη προβολή: 25-02-2016

Από αισθητικής άποψης, ο Γιάνναρης βρίσκεται σε μία από τις καλύτερες στιγμές του με πολύ σωστή την επιλογή των Drog-A-Tek για το soundtrack της ταινιας. Από θεματικής πλευράς ωστόσο, δεν πρόκειται για κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί, ούτε μας παρέχονται πληροφορίες που δεν αποτελούν ήδη κοινή γνώση (θέλουμε να πιστεύουμε) για την σημερινή κοινωνία.

Μία ακόμα ενδιαφέρουσα ταινία από τον Κωνσταντίνο Γιάνναρη που αποδεικνύει ότι εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά μας «κεφάλαια».

Μια ευχάριστη επιστροφή στα κινηματογραφικά δρώμενα από έναν πολύ σημαντικό Έλληνα σκηνοθέτη.

Ο Γιάνναρης δεν δικαιολογεί τις πρακτικές των ηρώων του, μοιάζει όμως να κατανοεί τη γοητεία που έχουν πάνω τους. Βλέπει τον τρόπο που η βία τους είναι τελικά αυτοκαταστροφική όμως δεν συμμερίζεται το «ήταν τόσο καλό παιδί» των γειτόνων στα κανάλια μετά το γεγονός. Το πρόβλημα εξάλλου δεν είναι οι ήρωές του, εκείνοι είναι απλά το σύμπτωμα. Ο τρόπος που το πρόβλημα γίνεται ορατό, η στιγμή που σε βοηθά να αντιληφθείς πως η «κρίση» δεν αφορά μόνο τους συνταξιούχους στις ουρές. Και κάπως έτσι ο Γιάνναρης κάνει μια ταινία επείγουσα και καίρια που δεν μπορεί να σε αφήσει αδιάφορο, ακόμη κι αν κάποιες από τις επιλογές του στη φόρμα κατά στιγμές ξενίζουν.

Μακριά από τον νατουραλισμό της πρώτης ταινίας, το Ξύπνημα (που σωστά δεν ονομάστηκε Καλάσνικοφ, όπως ήταν ο αρχικός του τίτλος) παίρνει μια απόσταση από τους χαρακτήρες, καταγράφοντας, όπως υποδηλώνουν τα στοπ καρέ, το οργιώδες πέρασμα στην ενηλικίωση με εγκεφαλική σκηνοθεσία και μια πιο σύνθετη ματιά. Σε ένα εκρηκτικό ντεμπούτο, η Δάφνη Πατακιά, χυμώδης και «αμαρτωλή» στο ρόλο της φιλήδονης allumeuse, ανταποκρίνεται καλύτερα στον συνδυασμό δράσης και ενδοσκόπησης, ενώ οι άνδρες ηθοποιοί μένουν πιο αμήχανοι στο δράμα.

Χωρίς να χάνει το ρυθμό του(ς), ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης σταματάει την κινούμενη εικόνα με stills, βάζει στο προσκήνιο τους νέους θαρραλέους ηθοποιούς του (η αποκάλυψη Δάφνη Πατακιά, ο Κώστας Νικούλι του «Xenia» και ο νέος πρωταγωνιστής Κωνσταντίνος Ελματζίογλου ξεχωρίζουν) και γνωρίζοντας τα όρια μιας ταινίας που δεν βρίσκεται απεναντί σου για να πρωτοτυπήσει σεναριακά με την ιστορία της, τρέχει με τους ρυθμούς μιας μαρτυρίας στην οποία θα επιστρέψουμε στο μέλλον.

Νεανικά αδιέξοδα, σεξουαλική έξαψη, ρομαντική οργή, αστική κλειστοφοβία και βίαιο έγκλημα επιστρέφουν στο σινεμά του Γιάνναρη, σε μια ταινία με ενδιαφέρον αφηγηματικό εύρημα, αλλά ξανά-μανά το ίδιο ψαχνό.

Με ρυθμό πυροβόλου και έχοντας ως παρόν τη σύλληψη των παιδιών και την ανάκρισή τους από την Αστυνομία, το «Ξύπνημα της άνοιξης» καταγράφει το ένα μετά το άλλο περιστατικά βουτηγμένα μέσα στο αίμα. Αλλά σου δίνει την αίσθηση ότι η καταγραφή είναι το μόνο που τον ενδιαφέρει. Εικαστικά είναι μία από τις καλύτερες στιγμές του, αν και θεματολογικά νιώθεις ότι βλέπεις κάτι που λίγο ως πολύ έχει αναπτυχθεί στο παρελθόν από τον ίδιο άνθρωπο - ίσως και καλύτερα.

Ο Γιάνναρης ήθελε να γυρίσει ένα φιλμ για την παραβατικότητα των νέων, έχοντας στο μυαλό του το δικό του πρώτο δείγμα του 1998 αλλά και τις ταινίες εκείνης της περιόδου του Λάρι Κλαρκ, αφού εδώ είναι αρκετά πιο τολμηρός και «προκλητικός», αποτυγχάνει όμως να φτιάξει ένα φιλμ που θα μιλήσει στην καρδιά του θεατή, ανεξαρτήτως ηλικίας. Μπλέκει ιδεολογίες, ναρκωτικά, όπλα, εφηβικούς έρωτες, με ολίγην από ρατσισμό και ηθικό-οικονομική κρίση, χάνεται όμως μέσα σε όλα αυτά κι έτσι η κινηματογραφική επιστροφή του δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες.

Παρά το ενδιαφέρον του εγχειρήματος και την άνετη παρακολούθηση του χρονικού σύστασης αυτής της ιδιότυπης συμμορίας (ξεχωρίζει με άνεση η εκπληκτική Δάφνη Πατακιά , το «Ξύπνημα της άνοιξης» - μια έμμεση αναφορά στο έργο του Φρανκ Βέντεκιντ- δεν γίνεται ποτέ συναρπαστικό ή έστω αιχμηρό. Είναι στιγμές που ο φρενήρης ρυθμός της ταινίας, γίνεται μονότονος και δεν οδηγεί πουθενά, με τις αλλεπάλληλες εκρήξεις της δράσης να θυμίζουν απλά πυροτεχνήματα.

Προδομένο από τις φιλοδοξίες του, το «Ξύπνημα της Άνοιξης» προσπαθεί να χωρέσει την εφηβική κάβλα, τη σκληρή ενηλικίωση, μια σειρά από πολιτικοκοινωνικά μηνύματα και ένα εξεζητημένο στιλιζάρισμα σε ένα απογοητευτικά ανερμάτιστο σύνολο, το οποίο δεν θυμίζει σε τίποτα τον σπουδαίο Γιάνναρη του παρελθόντος.

Ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης αποπειράται να εκσυγχρονίσει το τερέν της πρώτης ελληνικής (και καλύτερης μέχρι τώρα) ταινίας του, «Από την άκρη της πόλης». Ωστόσο, αν σε εκείνο το φιλμ λάνθανε η διαδικασία της περιθωριοποίησης των (μεταναστών) αντιηρώων μέσα από όρους κοινωνικούς και καίρια κατάδειξη του αθηναϊκού κοινωνικού ιστού, εδώ το περιθώριο δηλώνεται εξ 'αρχής ως αποτέλεσμα και η διαδικασία ούτε καν υπονοείται. Ή, σωστότερα, ξεδιπλώνεται μονάχα μέσα από επιπόλαιους ψυχολογισμούς, στο πλαίσιο, μάλιστα, ενός στιλιζαρίσματος αχρείαστα ποζάτου.

Αν ήθελε να ηθικολογήσει ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης θα μπορούσε πολύ απλά αντί για τους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκι να χρησιμοποιήσει ως αναφορά το πλέον γνωστό έργο του Ρώσου δημιουργού: «Έγκλημα και τιμωρία». Προς τιμήν του, δεν το κάνει. Αυτό, όμως, δεν σώζει την ταινία του από την αποτυχία.

Η ταινία του Γιάνναρη δεν έχει να προσθέσει τίποτε περισσότερο (ή και καλύτερο) επάνω στη συγκεκριμένη θεματολογία, παρά μόνο να απογοητεύσει για την απομόνωση του ελληνικού κινηματογράφου από την πραγματικότητα – και το κοινό του, προφανώς. Μια καθόλου αστεία διαπίστωση, που λυπεί ιδιαίτερα όταν προέρχεται από μια μεγάλη σκηνοθετική ελπίδα του πρόσφατου παρελθόντος...