Για Πάντα(2014)

Πρώτη προβολή: 29-01-2015

Χωρίς κάποιο τρανταχτό στόρυ (στα όρια του αδιάφορου), χωρίς την παραμικρή στιγμή έντασης, με ένα σενάριο να υπάρχει μόνο ως αφορμή, η Μαργαρίτα Μαντά φτιάχνει ένα υπέροχο φωτογραφικό κείμενο πάνω στην μοναξιά της μεγαλούπολης και το δίνει μόνο με τα αρχικά μέσα του κινηματογράφου: την κάμερα και το μοντάζ.

Η Μαντά κράτησε την κάμερα της αυστηρά ακίνητη, περιόρισε το φόντο της σε άσπρο-μαύρο και παρατήρησε – ψυχογράφησε δύο ανθρώπους. Ο στόχος της ήταν να δημιουργήσει ένα έργο λυρικό, σιωπηλό, γύρω από το χρόνο. Και αυτό έκανε.

Μαθήτρια του Αγγελόπουλου, η Μαργαρίτα Μαντά χτίζει μια μεσαίων ταχυτήτων ιστορία για τις μοναχικές ψυχές των μεγαλουπόλεων με μεράκι και πανέμορφη, γκρίζα εικονοπλασία και, ορθά, αφήνει το μελόδραμα να αναπτυχθεί φυσικά αντί να το βιάσει. Συμπαθέστατο.

Επιλέγει συνειδητά τη σιωπή σε πολλά πλάνα της, αλλά έτσι δίνει έμφαση στις φιγούρες και τα πρόσωπα των χαρισματικών πρωταγωνιστών της που περιπλανιούνται σε μία πόλη, όπου τα ίχνη των αιώνων βρίσκονται διάσπαρτα και τεκμηριώνουν την πολιτισμική της φυσιογνωμία.    

Μιας ταινίας που δεν συγκινεί με την ιστορία της αλλά με την άρτια κατασκευή της και με τον διαπεραστικό τρόπο που το κάνει μια ταινία για το τέλος του κόσμου φτιαγμένη ακριβώς τη στιγμή που κάτι πρέπει με οποιονδήποτε τρόπο να ξεκινήσει απο την αρχή.

Γυρισμένο με φιλμ, κερδίζοντας στίγμα από την αποχρωματισμένη, ευαίσθητη φωτογραφία του Κωστή Γκίκα και ατμόσφαιρα από τα tableaux vivants που στήνουν οι αθηναϊκές γειτονιές στο πέρασμα του ματιού, αφηγείται μια γλυκιά, μελαγχολική ερωτική ιστορία, όπως παλιά, με ποίηση και σεμνότητα και με μια συγκινητική πεποίθηση, σκηνοθετικά και σεναριακά, πως ό,τι μέλλει να έρθει θα ξεπηδήσει από το παρελθόν.

Διατηρώντας έναν ήρεμο ρυθμό, που βρίσκεται εκεί για να στρώσει τη βάση της ταινίας, το «Για Πάντα» καταφέρνει να κυλάει όπως ακριβώς ένα τρένο πάνω στις ράγες του. Όπως ακριβώς εκείνο το τρένο που «γνωρίστηκαν» οι δυο ήρωες.

Αποχρωματισμένη στα όρια του ασπρόμαυρου, ξεχωρίζει περισσότερο για την εικαστική τελειότητά της και για την αρτιότητα των επιμέρους τεχνικών χαρακτηριστικών της και ιδιαίτερα στον τομέα της φωτογραφίας και της ηχητικής μπάντας της.

Είναι σαφές πως η ταινία θα ξενίσει τον μέσο, βιαστικό θεατή με τη βραδύτητα και την υποδόρια κλιμάκωσή της. Νομίζω, επίσης, ότι αν η ταινία είχε βγει ως μεσαίου μήκους, θα είχε δυναμώσει τη δραματουργική φωνή της. Και έτσι, πάντως, πρόκειται για φιλμ που σέβεται το θεατή και αξιοποιεί ποιητικά την αρχική έμπνευση.

Ο Φιλίππογλου και η Μάσχα καταφέρνουν να φτάσουν στον τερματικό σταθμό τής συγκίνησης (του θεατή) με βλέμματα, μειδιάματα κι εκείνα τα μαγκούφικα χαμόγελα της μέσης ηλικίας που δηλώνουν μαζί την πίκρα του χαμένου από τη ζωή χρόνου.

Φυτεύει μέσα του την ελπίδα και αφήνει τα πράγματα να πάρουν το δρόμο τους με μια αντονιονική αποστασιοποίηση κι έναν αγγελοπουλικό συμβολισμό (τα τρένα, η θάλασσα, η συννεφιά, η σιωπή ) που «αντανακλούν» την ψυχολογία των ηρώων και τη σχέση τους με την πόλη και την ιστορία της.

Ελάχιστος διάλογος και όμορφες εικόνες είναι τα δύο χαρακτηριστικά αυτής της ταινίας. Το αδύναμο σενάριο δεν δικαιολογεί τη διάρκειά της, αλλά τουλάχιστον από τεχνικής άποψης είναι ένα κομψοτέχνημα με δύο ενδιαφέρουσες ερμηνείες.